Verlies
Omgaan met verlies van gezondheid, dromen of (on)zekerheden. Lees onder andere over levend verlies en hoe je hier steun bij kunt vinden.
Boeken
Rouwen om wat er veranderd is
Rouw gaat niet alleen over het verlies van iemand die je liefhebt. Je kan ook rouwen om dingen die je nog niet eens écht had, maar wel voor je zag.
Bijvoorbeeld:
-
Het verlies van je gezondheid of onbezorgdheid
-
Je zelfstandigheid
-
Een toekomst die er ineens anders uitziet dan je had gedacht
-
Plannen, dromen of mogelijkheden die (tijdelijk of blijvend) wegvallen
-
Het gevoel dat je leven een andere richting opgaat dan dat van leeftijdsgenoten
-
Vriendschappen die veranderen of wegvallen
Dit wordt ook wel levend verlies genoemd: verdriet om veranderingen die blijvend zijn. Het is geen rouw die ‘afgerond’ wordt. Soms is het rustig op de achtergrond, en soms komt het plots weer naar boven zoals bij verjaardagen, feestdagen, examens, relaties of andere mijlpalen.
Naast levend verlies kun je als AYA ook te maken krijgen met concreet verlies. Soms leer je lotgenoten kennen die je door de ziekte weer verliest. Dat kan extra confronterend zijn, zeker omdat zij vaak als geen ander begrijpen wat je doormaakt. Ook je partner, familie of andere naasten kunnen rouw en verlies ervaren, elk op hun eigen manier.
Dat kan verwarrend zijn. Je kunt je dankbaar voelen dat je er nog bent, en tegelijk verdrietig om wat je kwijt bent. Die gevoelens mogen naast elkaar bestaan.
Tips
'Wat kan helpen bij rouw?'
Er is geen juiste manier om te rouwen, maar deze tips kunnen steun geven:
-
Geef jezelf toestemming om verdrietig te zijn, ook als anderen denken dat het 'nu wel voorbij zou moeten zijn'.
-
Sta stil bij wat je verloren bent, zonder jezelf te vergelijken met anderen.
-
Zoek een manier om je gevoelens te uiten die bij jou past: praten, schrijven, muziek, sporten, tekenen, stilte.
-
Deel je verhaal met iemand die echt luistert, zonder oplossingen te willen geven.
-
Contact met lotgenoten kan helpen: herkenning kan opluchten en een gevoel van ‘ik ben niet de enige’ geven.
-
Wees mild voor jezelf. Rouw verloopt niet in vaste fases en heeft geen einddatum. Het mag er zijn, op jouw tempo.
Als je merkt dat het je overweldigt of vast blijft zitten, kan professionele ondersteuning helpend zijn. Je hoeft het niet eerst “erg genoeg” te vinden om hulp te vragen.